สถาบันอยุธยาศึกษา - ประเพณีทิ้งกระจาดวัดพนัญเชิงวรวิหาร

หน้าหลัก

ศิลปวัฒนธรรม ประเพณี

ประเพณีทิ้งกระจาดวัดพนัญเชิงวรวิหาร

สาระน่ารู้

สาระน่ารู้อยุธยาศึกษา

ประวัติศาสตร์อยุธยา

ศิลปวัฒนธรรม ประเพณี

ภูมิปัญญาท้องถิ่นอยุธยา

อยุธยากับนานาชาติ

Last comments
No comment...

ประเพณีทิ้งกระจาดวัดพนัญเชิงวรวิหาร

      งานประเพณีทิ้งกระจาดเป็นประเพณีความเชื่อของชาวจีน ถือว่าเป็นการทำบุญทำทานให้แก่บรรดาภูตผีที่ไม่มีญาติทั้งหลาย ซึ่งจะถูกปล่อยจากยมโลก มารับบุญบนโลกมนุษย์ปีละครั้ง

ก่อนกลับไปรับผลกรรมที่เคยสร้างไว้เมื่อเป็นมนุษย์ การจัดงานจะมีขึ้นในเดือน ๗ ของจีน (ตรงกับเดือน ๙ ของไทย) โดยงานจะถูกจัดขึ้นเป็นเวลา ๓ ถึง ๗ วัน
      สัญลักษณ์ของงานประกอบด้วย ๑) หอสำหรับการทิ้งกระจาด ๒) ข้าวสารอาหารแห้ง สิ่งของที่มีผู้บริจาคมาจัดไว้บนหอนั้น ๓) หุ่นยมบาลหรือที่ชาวจีนเรียกว่า ไต้สื่อเอี้ย แต่งกายแบบนักรบโบราณ มีความสูงไม่ต่ำกว่า ๔ - ๕ เมตร ข้างหน้ามีกระดาษเงินกระดาษทอง ข้าวของเครื่องใช้จากกระดาษที่คนนำมาบริจาคให้ผีไม่มีญาติ โดยท่านยมบาลจะคอยควบคุมดูแล ให้ข้าวของต่าง ๆ ไปถึงผีไม่มีญาติโดยครบถ้วน
      กำหนดการจัดงานทิ้งกระจาดที่วัดพนัญเชิง จะจัดขึ้น ๓ วัน ก่อนสิ้นเดือน ๗ ของจีน ดังนี้

วันแรก เป็นพิธีสวดอุทิศส่วนกุศลไปให้ผีไม่มีญาติทั้งหลาย โดยพระจีน
วันที่สอง วันนี้จะมีการเผาหุ่นยมบาลและของใช้ที่ทำจากกระดาษ และการทิ้งกระจาดบริจาคทานแก่คนยากจนที่มารอรับ ที่เรียกว่าทิ้งกระจาดก็คือ จะมีการทิ้งของกินของใช้และเสื้อผ้าลงมาจากหอทิ้งกระจาดลงมาให้ฝูงชนที่มารอรับอยู่ข้างล่าง โดยของที่ทิ้งลงมาเช่น ผลไม้ อาจมีติ้วเสียบไว้ภายในด้วย เมื่อผู้ใดรับผลไม้ได้ ก็จะเปิดดูเพื่อหาติ้ว ถ้ามีติ้วอยู่ก็จะนำติ้วดังกล่าวไปแลกของใช้จากคณะกรรมการอีกทีหนึ่งของที่ได้อาจจะมีค่าต่างกันไป แล้วแต่โชคลาภของแต่ละคน

วันที่สาม ในตอนเช้าจะเป็นการเก็บกวาดทำความสะอาดบริเวณที่ทิ้งกระจาด แล้วจะมีการสวดมนต์ แต่วันนี้จะเป็นการสวดมนต์ของพระไทย เพื่อให้ศีล ให้พร เป็นการเสร็จงานทิ้งกระจาดประจำปี
สิ่งที่น่าสนใจของงานทิ้งกระจาดก็คือ การผสมผสานระหว่างวัฒนธรรมของคนจีน และคนไทย แสดงให้เห็นถึงความศรัทธาของผู้ที่มีเมตตาในการให้ทานแก่ผู้ที่ยากไร้ ปัจจุบัน งานทิ้งกระจาดที่วัดพนัญเชิงได้ถูกจัดระบบและระเบียบไว้อย่างเรียบร้อย โดยประชาชนไม่ต้องเบียดเสียดแย่งสิ่งของกัน ทั้งนี้ก็ด้วยบารมีของพระเดชพระคุณพระราชรัตนวราภรณ์ เจ้าอาวาสวัดพนัญเชิงวรวิหาร

"ยมบาล" มาทำไมในงานทิ้งกระจาด

ไปเที่ยวงานทิ้งกระจาด เห็นหุ่นกระดาษที่สานด้วยไม้ไผ่ หน้าตาขมึงทึงเหมือนยักษ์ แต่งกายแบบนักรบจีนโบราณ สวมเสื้อเกราะสีทอง ใบหูกางใหญ่ ยืนเด่นอยู่กลางลาน ด้านหน้าเจ้ายักษ์นี้เต็มไปด้วยกระดาษเงินกระดาษทอง และข้าวของเครื่องใช้ที่ทำจากกระดาษกองสุมกันอยู่ ถามไถ่ดูเขาว่าเป็น "หุ่นยมบาล" หรือที่ชาวจีนเรียกว่า ไต้สื่อเอี้ย ขนาดของตัวหุ่นจะใหญ่หรือเล็ก ขึ้นอยู่กับว่างานนั้นใหญ่แค่ไหน อย่างงานทิ้งกระจาดที่วัดพนัญเชิง ซึ่งเป็นงานใหญ่ของชาวอยุธยา หุ่นยมบาลสูงกว่า ๑๐ เมตรเลยทีเดียว
หุ่นยมบาลไม่ได้สร้างขึ้นมาเล่นๆ เพื่อประดับงาน แต่สร้างตามคติความเชื่อที่ว่า ในบรรดาภูตผีมากมายที่ได้รับอิสรภาพขึ้นมารับส่วนบุญบนโลกมนุษย์ในช่วงเทศกาลนี้ บางตนอาจประพฤตินอกรีตนอกรอย เที่ยวไปหลอกหลอนผู้คนให้เดือดร้อน หรือบางตนอาจตกค้างไม่ยอมกลับนรกภูมิเมื่อหมดเวลา ยมบาลจึงต้องขึ้นมาควบคุมดูแลบรรดาผีเหล่านี้ และช่วยดูแลให้ข้าวของเครื่องใช้ที่ทำจากกระดาษซึ่งผู้ใจบุญอุทิศส่งไปถึงผู้ตายให้ได้ครบถ้วน ไม่ตกหล่นสูญหาย หุ่นยมบาลนี้ต้องสร้างกันใหม่ทุกปี เพราะถึงช่วงท้ายงานจะมีพิธีเผาหุ่นยมบาลพร้อมกองกระดาษที่สุมอยู่ตรงหน้า(หนังสือนายรอบรู้นักเดินทาง ประจำเดือนสิงหาคม)

ในโลกนี้ มีคน ที่จนยาก	แสนลำบาก ดิ้นรน กังวลหา
ผู้มีทรัพย์ อย่าละ กรุณา	ควรเมตตา ตั้งจิต อุทิศทาน
บริจาค โภคะ สละให้	ทิ้งของใช้ เสื้อผ้า กระยาหาร
สงเคราะห์ คนจน เหลือช่วยเจือจาน	นับเป็นทาน การุนย์ บุญอนันต์ ฯ

.................................................

บรรณานุกรม :
สถาบันอยุธยาศึกษา.บันทึกคำบอกเล่าของผู้รู้ในท้องถิ่น จังหวัดพระนครศรีอยุธยา,2548.

สถาบันอยุธยาศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา ๙๖ ถนนปรีดี พนมยงค์ อ.พระนครศรีอยุธยา จ.พระนครศรีอยุธยา
โทรศัพท์ ๐๓๕-๒๔๔-๐๓๓ โทรสาร ๐๓๕-๒๔๑-๔๐๗ ผู้ดูแลเว็บไซต์ : ประภาพร ฉัฐประภา - พัฑร์ แตงพันธ์ และ อายุวัฒน์ ค้าผล