สถาบันอยุธยาศึกษา - ความสัมพันธ์ด้านศาสนาระหว่างประเทศไทยกับประเทศศรีลังกา

หน้าหลัก

สาระน่ารู้อยุธยาศึกษา

ความสัมพันธ์ด้านศาสนาระหว่างประเทศไทยกับประเทศศรีลังกา

สาระน่ารู้

สาระน่ารู้อยุธยาศึกษา

ประวัติศาสตร์อยุธยา

ศิลปวัฒนธรรม ประเพณี

ภูมิปัญญาท้องถิ่นอยุธยา

อยุธยากับนานาชาติ

สาระน่ารู้:สมเด็จพระนเรศวร

สาระน่ารู้ประวัติศาสตร์

สาระน่ารู้วัฒนธรรม ประเพณี
สมุดข่อย และคัมภีร์ใบลาน กรุสมบัติจากบรรพชน เครื่องทองไทยสมัยอยุธยา โขน ตำรับยาโบราณชาวกรุงเก่า ดนตรีไทยในวัฒนธรรมไทย

Last comments
No comment...

ความสัมพันธ์ด้านศาสนาระหว่างประเทศไทยกับประเทศศรีลังกา

ความสัมพันธ์ด้านศาสนาระหว่างประเทศไทยกับประเทศศรีลังกาู ^1

           ประเทศไทยและประเทศศรีลังกามีประวัติความสัมพันธ์ด้านศาสนายาวนานกว่า 700 ปี ตั้งแต่สมัยสุโขทัยนับเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน จะเห็นได้ว่าพุทธศาสนานิกายเถรวาทในประเทศไทยมีชื่อว่า “ลังกาวงศ์” ในขณะที่พุทธศาสนานิกายเถรวาทที่สำคัญนิกายหนึ่งในประเทศศรีลังกามีชื่อว่า “สยามวงศ์” หรือ “สยามนิกาย” อาจกล่าวได้ว่าความสัมพันธ์ด้านศาสนาระหว่างสองประเทศเป็นความสัมพันธ์สองด้าน คือมีทั้ง “รับ” และ “ให้” ดังมีรายละเอียดพอสรุปได้ดังนี้

ลังกาวงศ์ในประเทศไทย
          พระพุทธศาสนาในประเทศไทยนั้นได้รับสืบทอดมาจากประเทศศรีลังกาเมื่อครั้งกรุงสุโขทัยเป็นราชธานี กล่าวคือในปี พ.ศ. 1696 พระเจ้าปรากรมพาหุมหาราช กษัตริย์แห่งลังกาทวีปได้ทรงอุปถัมภ์พระพุทธศาสนาจนรุ่งเรืองทั้งการศึกษาและการปฏิบัติ จนลังกาในยุคนั้นได้กลายเป็นศูนย์กลางการศึกษาพระพุทธศาสนา ทำให้พระสงฆ์จากประเทศต่างๆเดินทางเข้ามาศึกษาพระธรรมวินัยและบวชแปลงใหม่ในลังกา แล้วกลับไปเผยแผ่พระพุทธศาสนาแบบลังกาวงศ์ในประเทศของตน บ้างก็นิมนต์พระสงฆ์จากลังกาเข้ามาเผยแผ่พุทธศาสนายังประเทศของตน เช่นในกรณีของสยามประเทศก็มีการนิมนต์พระสงฆ์จากลังกานามว่า ราหุล มาจำพรรษาและเผยแผ่พุทธศาสนาแบบลังกาวงศ์ ณ เมืองนครศรีธรรมราช ตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 17 ซึ่งก็ได้รับการยอมรับในหมู่คนไทยอย่างรวดเร็ว
          ในปี พ.ศ. 1820 พ่อขุนรามคำแหงมหาราช กษัตริย์แห่งกรุงสุโขทัย ได้อาราธนาพระมหาเถรสังฆราช จากเมืองนครศรีธรรมราชมาจำพรรษา ณ วัดอรัญญิก ในกรุงสุโขทัย ทำให้พระพุทธศาสนานิกายลังกาวงศ์เจริญรุ่งเรืองในสยามประเทศนับแต่นั้นเป็นต้นมาจวบจนปัจจุบัน โดยในปี พ.ศ. 1904 พระเจ้าลิไท กษัตริย์องค์ที่ 5 ของกรุงสุโขทัย ทรงอาราธนาพระมหาสามีสังฆราชจากลังกาทวีปมาจำพรรษาในสุโขทัย ในยุคนี้เริ่มมีการแบ่งคณะสงฆ์ออกเป็น 2 ฝ่าย คือ ฝ่ายคามวาสี และฝ่ายอรัญวาสี

สยามนิกายในประเทศศรีลังกา
          ปลายสมัยกรุงศรีอยุธยา ในแผ่นดินพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ คณะสงฆ์ในศรีลังกาได้เสื่อมสูญไป เนื่องจากภัยคุกคามจากพวกทมิฬ (อินเดีย) และชาติตะวันตก (โปรตุเกส) ในครั้งนั้นลังกาทวีปมีเพียงคณะสามเณร นำโดยสามเณร สรณังกร สามเณรเหล่านั้นไม่สามารถบวชเป็นพระภิกษุได้ เพราะไม่มีพระอุปัชฌาย์และพระอันดับ กษัตริย์ศรีลังกาในสมัยนั้นทรงพระนามว่า พระกีรติศรีราชสิงหะ จึงได้ส่งคณะทูตมายังกรุงศรีอยุธยาเพื่อขอสมณทูตจากสยามไปช่วยฟื้นสมณวงศ์ในศรีลังกาเมื่อปลาย พ.ศ. 2293
          ในปี พ.ศ. 2295 คณะพระธรรมทูตชุดแรกจากกรุงศรีอยุธยานำโดยพระอุบาลี พระอริยมุนี และพระนามะ ได้เดินทางไปยังศรีลังกาโดยเรือกำปั่นของฮอลันดา ใช้เวลาเดินทางทั้งสิ้น 5 เดือน 4 วัน เมื่อเดินทางถึงเกาะลังกาแล้วได้จำพรรษาอยู่ที่วัดบุปผาราม ณ กรุงศิริวัฒนบุรี ซึ่งปัจจุบันคือ วัดมัลวัตตะ ตั้งอยู่ ณ เมืองแคนดี้ ท่านและคณะได้บรรพชาอุปสมบทสามเณรสรณังกรและคณะ รวมทั้งกุลบุตรแห่งลังกาทวีปเป็นพระภิกษุกว่า 700 รูปภายในระยะเวลา 3 ปีที่พำนักอยู่ในศรีลังกา นอกจากนี้ท่านและคณะยังได้ร่วมกันฟื้นฟูสมณวงศ์ในศรีลังกาจนเป็นผลสำเร็จ อันนำไปสู่การก่อตั้งคณะสงฆ์นิกายใหญ่ที่สุดและทรงอิทธิพลที่สุดในศรีลังกาจวบจนถึงปัจจุบันซึ่งมีชื่อว่า “สยามนิกาย” เนื่องจากเป็นนิกายที่สืบเชื้อสายสมณวงศ์มาจากสยามหรือประเทศไทยในปัจจุบันนั่นเอง
          ในปี พ.ศ. 2298 พรเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ได้ส่งคณะธรรมทูตชุดที่ 2 ไปยังศรีลังกาเพื่อผลัดเปลี่ยนหน้าที่กับคณะธรรมทูตชุดแรก คณะธรรมทูตไทยชุดที่ 2 นี้ นำโดยพระวิสุทธาจารย์และพระวรญาณมุนี เมื่อเดินทางมาถึงเมืองท่าตรินโคมาลี แห่งลังกาทวีป จึงได้ทราบว่าพระอุบาลีถึงแก่มรณภาพเสียแล้วด้วยโรคหูอักเสบภายในกุฏิวัดบุปผาราม คณะธรรมทูตชุดที่ 2 นี้ได้จำพรรษาอยู่ที่วัดบุปผาราม และดำเนินกิจกรรมทางศาสนาต่อเนื่องจากคณะสงฆ์สยามชุดแรกเป็นเวลารวมทั้งสิ้น 4 ปี จนกระทั่งเดินทางกลับกรุงศรีอยุธยาในปี พ.ศ. 2301 ซึ่งเป็นปีสุดท้ายในรัชกาลพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ
          การที่คณะสงฆ์สยามเดินทางไปสืบพุทธศาสนาในศรีลังกา ทำให้พุทธศาสนาในศรีลังกาซึ่งเดิมเสื่อมทรามลงได้กลับมาฟื้นฟูจนเป็นหลักให้กับดินแดนลังกาทวีปอีกครั้ง ศรีลังกาจึงขนานนามพระสงฆ์ที่ได้รับการอุปสมบทจากพระอุบาลีว่า “อุบาลีวงศ์” หรือ “สยามวงศ์” และทำให้ “สยามนิกาย” เป็นหนึ่งในพุทธศาสนานิกายเถรวาทในศรีลังกาที่มีผู้ให้การยอมรับนับถือเป็นจำนวนมากสืบต่อมาเป็นเวลาเกือบ 300 ปีนับถึงปัจจุบัน

วัดธรรมาราม: อนุสรณ์สถานศาสนสัมพันธ์ไทย-ศรีลังกา
          วัดธรรมาราม เป็นวัดโบราณ สร้างแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี ตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านป้อม อำเภอพระนครศรีอยุธยา ไม่ปรากฏว่าสร้างมาแต่รัชสมัยใด แต่สันนิษฐานว่าสร้างมาแล้วไม่น้อยกว่า 415 ปี วัดธรรมารามเคยเป็นที่ตั้งค่ายพม่าทุกครั้งที่ยกทัพเข้ามาล้อมกรุงศรีอยุธยา เพื่อควบคุมเส้นทางคมนาคมทางน้ำ เพราะเหนือวัดธรรมารามเป็นบริเวณปากแม่น้ำลพบุรีที่ไหลมาบรรจบกับแม่น้ำเจ้าพระยา อันถือเป็นจุดยุทธศาสตร์ที่สำคัญของไทยในสมัยอยุธยาในการเคลื่อนย้ายกำลังพลจากภายนอกเข้ามาเสริมกำลังในพระนคร ด้านหลังของวัดธรรมารามยังเป็นทุ่งกว้างมีชื่อเรียกว่า “ทุ่งประเชต” อันเป็นบริเวณที่มีการสู้รบกันระหว่างไทยกับพม่า และการที่วัดธรรมารามตั้งอยู่ทางด้านทิศตะวันตก ตรงข้ามกับพระราชวังหลวงในสมัยอยุธยา ทำให้วัดนี้เป็นหนึ่งในที่ตั้งของท่าเรือข้ามฟากในสมัยอยุธยาอีกด้วย
          หลังจากกรุงศรีอยุธยาเสียแก่พม่าในปี พ.ศ. 2310 พม่าได้เผาทำลายวัดธรรมารามเสียสิ้นจนกลายเป็นวัดร้าง ต่อมาได้รับการบูรณปฏิสังขรณ์ในสมัยรัชกาลที่ 1 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ และได้พระราชทานนามใหม่ว่า “วัดราชธรรมาวาศวรวิหาร” มีฐานะเป็นพระอารามหลวงฝ่ายอรัญวาสี ต่อมาในปี พ.ศ. 2449 ตรงกับสมัยรัชกาลที่ 5 มีการสร้างวิหาร 1 หลัง หอไตร 1 หลัง และศาลาการเปรียญ 1 หลัง หลังจากนั้นก็มีการบูรณะซ่อมแซมและก่อสร้างอาคารเพิ่มเติมเป็นระยะต่อเนื่องมาตลอด
          ความสำคัญของวัดธรรมารามในฐานะศาสนสถานอันเป็นอนุสรณ์สถานที่แสดงถึงความสัมพันธ์ทางศาสนาระหว่างไทยกับศรีลังกาเกิดขึ้นเนื่องจากวัดนี้เคยเป็นที่จำพรรษาของพระอุบาลีมหาเถระและพระอริยมุนีมหาเถระ ซึ่งเป็นผู้นำคณะธรรมทูตชุดแรกที่พระเจ้าอยู่หัวบรมโกศได้ส่งไปฟื้นฟูพระพุทธศาสนาในลังกาทวีป ตามคำขอของพระกีรติศรีราชสิงหะ กษัตริย์แห่งลังกา ในปี พ.ศ. 2295 อันเป็นผลให้พระพุทธศาสนานิกาย “สยามวงศ์” หยั่งรากแน่นหนาในประเทศศรีลังกานับแต่นั้นเป็นต้นมา
          พระอุบาลีมหาเถระได้รับการยกย่องและเคารพนับถือจากชาวศรีลังกาเป็นอย่างมาก เนื่องจากคุณูปการที่ท่านได้ทำไว้ดังกล่าวข้างต้น และการที่ท่านได้มรณภาพในประเทศศรีลังกาในขณะปฏิบัติศาสนกิจย่อมแสดงถึงความเสียสละที่ยิ่งใหญ่ของท่านในการถวายชีวิตเป็นธรรมพลีเพื่อยังพระพุทธศาสนาให้ตั้งมั่นถาวรสืบไปในโลก เพื่อเป็นการระลึกถึงคุณงามความดีของพระอุบาลีมหาเถระในฐานะพระธรรมทูตจากสยามประเทศ ทางประเทศศรีลังกาจึงได้สร้างรูปหล่อของท่านประดิษฐานไว้ ณ วัดบุปผาราม เมืองแคนดี้ กุฏิที่ท่านเคยจำพรรษาและสิ่งของที่ท่านเคยใช้สอยขณะจำพรรษาอยู่ในศรีลังกาที่ยังคงหลงเหลืออยู่นั้นยังได้รับการอนุรักษ์เอาไว้ที่วัดบุปผาราม ประเทศศรีลังกา เพื่อเป็นเครื่องระลึกถึงและเป็นสิ่งเคารพของชาวศรีลังกาตราบจนทุกวันนี้
          สำหรับวัดธรรมารามเองนั้นก็มีการสร้างรูปหล่อของพระอุบาลีมหาเถระเอาไว้เพื่อให้ประชาชนทั่วไปได้แวะเวียนมานมัสการ และในปี พ.ศ. 2546 รัฐบาลประเทศศรีลังกาและไทยได้ร่วมเฉลิมฉลองวาระครบรอบ 250 ปีแห่งความสัมพันธ์ทางพุทธศาสนาระหว่างกันอย่างยิ่งใหญ่ โดยรัฐบาลศรีลังกาได้มอบกิ่งพระศรีมหาโพธิ์มาปลูกในวัดธรรมาราม และยังได้บริจาดเงินกว่า 3 ล้านบาทเพื่อบูรณะหอไตรและหอระฆังของวัดอีกด้วย

_____________________________
^1 รวบรวมข้อมูลและนำเสนอโดย สถาบันอยุธยาศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา

Religion relationship between Thailand and Sri Lungka^1
          Thailand and Srilungka has long religion relationship for more than 700 years since the period of Sukhothai. We can see that Theravade Buddhism has Thai name “Lungkawong”. In the same time, there was another Theravade Buddhism which was the official religion of Srilunka named “Siamwong” or “Siamnikai”. It can be said that the religion relationship between these two countries had two sides which were “received” and “give” as following detail.

Lungkawong in Thailand

          Buddism in Thailand has been inherited from Srilunka in the period of Sukhothai. In 1696 B.C., Phra Chao Prakornpahu the Great, the king of Lungka, has supported Buddhism flourishing in both learning and practice. Lungka in that period has become the center of Buddhism. The monks from many countries come to study the principle of Buddhism and ordained in Lungka and then went back to propagate Buddhism their country. For example, the monk named Rahun from Lungka was invited to Siam to stay in the Buddhist monastery and publicized the Lungka Buddhism at Nakornsithummarat since 17th century. This was acceptable by Thai people rapidly.
          In 1820 B.C., Por Khunramkumheang, the king of Sukhothai has invited Phra Mahatherasungkarat from Nakornsithummarat to stay in Buddhist monetary at Wat Hiranyik, Sukhothai. This made the progress of Theravade Buddhism to the present day. in 1904 B.C, Phraya Rithai, the 5th king of Sukhothai invited Phra Mahasamesungkarat from Lungka to stay in Buddhist monetary in Sukhothai. In this age, the monk was divided into 2 parts which were Kamwasri and Arunwasri.

Siam sect in Srilunka

          in the end of Ayutthaya period, the king Borommakot and the monks in Srilunka was in decline because the attack from Tamil (India) and European (Portuguese). In that period, the Lungka region had only nuns led by the nun Soranangkorn. Those nuns could not be ordained to the monk because there was no the preceptor and the rank monk. The king of Lungka in that period named Phra Kiratisiratchasinha sent the diplomat to Ayutthaya to request for Buddhist monk to restore the monkhood in Srilunka in the end of 2293 B.C.
          In 2295 B.C., the first diplomat from Ayutthaya led by Phra Ubari, Phra Ariyamuni and Phra Nama have gone to Srilungka by the ship of Holland which took time for 5 months and 4 days to reach there. When arrived at Lungka, they stayed in Wat Buppharam in the city of Siriwatthanaburi which is currently Wat Munwatta located at Candy city. They have ordained to the nun Soranangkorn and his group including the good son of Srilungka more than 700 people to be the monks with in the period of 3 years in Srilungka. Further, they improved the monkhood in Srilungka successfully as well. This led to the establishment of the biggest ordained Buddhist monk and mostly influenced in Srilungka in the present.
           In 2298 B.C., The king Borommakot has sent the second group of diplomat to Srilungka to exchange the duty with the first group. When the second group led by Phra Wisutthajarn and Phra Worayannamuni, arrived at the port of Tarinkomali of Srilungka. They knew that Phra Ubaree already died with the inflame ears in Wat Buppharam. The second group of diplomat stays in Buddhisht monastery at Wat Buppharam. They did all activities continue from the first group for 4 years and then returned to Ayutthaya in 2301 B.C. which was the last year of the reign of King Bormmakot.
          That Siam monks went to inherit Buddhism in Srilungka made Buddhism in Srilungka which was in decline become prosper again. For this reason, Srilungka named the monk who was be ordained by Phra Ubaree that “Ubareewong” or “Siamwong” and “Siam sect” become one of Theravada Buddhism in Srilungka which was respected by many people for more than 300 years. Wat Thummaram: the monument of religion relationship between Thai - Langka
          Wat Thummaram is the ancient temple, built in the period of Ayutthaya. It located at Banpom sub district, Phranakorn si Ayutthaya district. It did appear when it was built. However, it is assumed that it has been built for more than 415 years. Wat Thummaram has been the settle area of Burmese army because they used it to control water transportation. Over Wat Thummaram, it is the estury of Lopburi River flowing to converge on Ayutthaya which is known as the stronghold of Thailand in the period of Ayutthaya for moving the army to support in the capital city. In the back of Wat Thummaram, it has the wide field called “Thungprachet” which has been the area of the war between Thai and Burmese. that this temple located in the west opposite the royal palace of Ayutthaya made this temple was one of the harbor in Ayutthaya period as well.
          After Ayutthaya was defeated by Burma in 2310 B.C., Burmese has destroyed and burned almost temples and Wat Thummaram become desert. Later on, it was reinstalled in the reign of King Rama I of Rattanakosin and it was renamed as “Wat Ratchathummawasaworawihan”. It is the royal temple of Arunwasi. In 2449 B.C. in the reign of King Rama V. one temple, Hotrai, and sermon hall were built and then buildings were later established sporadically.
           the importance of Wat Thummaram is that it is religion monument showing the religion relationship between Thai and Lungka and it has been the temple for stay in Buddhist monastery of Phra Ubaree Manathera and Phra Ariyamuni Mahathera who were the leader of the first group of diplomat that King Borommakot sent to restore Buddhism in Srilungka according to the requirement of Siamwong Buddhism which is now root in Srilangka.
          Phra Ubaree has been praised and respected from Sri Lungka people vary much because of his mentioned benefactions. That he died in Sri Lungka on the duty of Buddhist monk showed the big scarification for his life to Buddhism which has been respected by people from all corner of the world. To recall the goodness of Phra Ubari Mahathera as the Buddhism ambassadors from Siam, Sri Lungka has established the bronze statue of him to place at Wat Buppharam in Candy city. His monk’s house where used to stay in Buddhist monastery and all things belonged to him for used in Sri Lungka still remained and it has been conserved at Wat Buppharam, Srilungka to be things recalled and respect in Srilungka from that period to the present.
          For Wat Thummaram, there is a statue of Phra Ubari Mahathera for people passed by come to respect. In 2546 B.C., the government of SriLungka accompanied with Thai government to arrange 250 years anniversary of the religion relationship between both countries. Sri Lungka governments gave the branch of Phrasimahapho to growth in Wat Thummara and donated their money more than 3 million to restall the หอไตร and belfry of the temple as well.

-----------------------------------------------

^1 Collected and present by Ayutthayastudies Institute - Ayutthaya Rajaphat University

สถาบันอยุธยาศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา ๙๖ ถนนปรีดี พนมยงค์ อ.พระนครศรีอยุธยา จ.พระนครศรีอยุธยา
โทรศัพท์ ๐๓๕-๒๔๔-๐๓๓ โทรสาร ๐๓๕-๒๔๑-๔๐๗ ผู้ดูแลเว็บไซต์ : ประภาพร ฉัฐประภา - พัฑร์ แตงพันธ์ และ อายุวัฒน์ ค้าผล